Hiệp phụ là gì và tại sao nó lại một phần quan trọng, kịch tính bậc nhất của các trận knock-out? Theo tìm hiểu từ Kèo nhà cái, trong bóng đá, không phải mọi trận đấu đều có thể kết thúc với tỷ số hòa. Khi 90 phút chính thức không phân định được thắng bại, chúng chính là giải pháp được đưa ra để tìm ra người chiến thắng cuối cùng.

Hiệp phụ là gì? Định nghĩa Chuẩn từ IFAB

Để hiểu một cách chính xác nhất hiệp phụ là gì, chúng ta cần tham chiếu đến định nghĩa của IFAB – cơ quan ban hành luật bóng đá.

Hiệp phụ (tiếng Anh: Extra time) có nghĩa khoảng thời gian bổ sung, được áp dụng sau khi 90 phút chính thức (bao gồm cả thời gian bù giờ) kết thúc mà tỷ số trận đấu vẫn đang ở trạng thái hòa.

Mục đích cốt lõi của chúng nhằm tạo thêm thời gian để hai đội phân định thắng thua, tránh việc phải sử dụng ngay đến loạt sút luân lưu may rủi. 

Thể thức của hiệp phụ là gì? Khi được áp dụng, nó sẽ bao gồm hai nửa trận đấu, mỗi nửa kéo dài 15 phút:

• Tổng thời gian của nửa phụ đúng 30 phút (không bao gồm bù giờ của riêng hai hiệp này).
• Giữa hai nửa phụ, các cầu thủ sẽ có một khoảng nghỉ ngắn (thường 1-5 phút) để đổi sân và tiếp nước, nhưng không có thời gian nghỉ giải lao như giữa hai hiệp chính.
• Nếu sau 30 phút mà tỷ số vẫn hòa, trận đấu sẽ được quyết định bằng loạt sút luân lưu (Penalty shoot-out).

Điều kiện để một trận đấu có hiệp phụ là gì

Không phải mọi trận hòa sau 90 phút đều có hiệp phụ. Luật chỉ được áp dụng trong các trận mang tính chất loại trực tiếp (knock-out) và không chấp nhận kết quả hòa.

Các giải Vô địch Quốc gia (League): Như Ngoại hạng Anh, Bundesliga… đều thi đấu theo luật vòng tròn tính điểm. Một trận hòa sau 90 phút sẽ đồng nghĩa với việc mỗi đội nhận được 1 điểm. Do đó, các trận đấu này KHÔNG có nửa phụ.

Các giải Cúp (Cup/Knock-out): Như vòng loại trực tiếp của World Cup, EURO, UEFA Champions League, hoặc các trận chung kết cúp quốc gia. Tại đây, bắt buộc phải tìm ra đội thắng cuộc để đi tiếp vào vòng trong hoặc xác định nhà vô địch. Nếu hòa sau 90 phút, hai đội sẽ bước vào nửa  phụ.

Lịch sử và Sự phát triển của Luật Hiệp phụ

Câu hỏi hiệp phụ là gì không chỉ về định nghĩa, mà còn về lịch sử phát triển của nó. Luật không phải lúc nào cũng giống như hiện tại. FIFA đã từng thử nghiệm các biến thể để tăng tính hấp dẫn và giảm thời gian thi đấu.

Giai đoạn “Bàn thắng Vàng” (Golden Goal) – tìm hiểu hiệp phụ là gì

Được áp dụng rộng rãi trong thập niên 90 và đầu 2000 (World Cup 1998, 2002; EURO 1996, 2000), đó là:

• Luật: Đội nào ghi bàn thắng đầu tiên trong thời gian được thêm sẽ thắng trận ngay lập tức. Trận đấu sẽ kết thúc ngay tại thời điểm bàn thắng cuối cùng đó được ghi.
• Mục đích: Khuyến khích các đội tấn công, tránh đưa trận đến loạt luân lưu.
• Thực tế: Luật này tạo ra sự kịch tính tột độ nhưng cũng khiến các đội trở nên sợ hãi, ưu tiên phòng ngự chặt để không thua trước. Định nghĩa về hiệp phụ là gì trong giai đoạn này gắn liền với sự “chết đột ngột”.

Giai đoạn “Bàn thắng Bạc” (Silver Goal) – khám phá hiệp phụ là gì

Một thử nghiệm ngắn ngủi (áp dụng tại EURO 2004) mà có thể nhiều người còn không biết:

• Luật: Nếu một đội ghi bàn trong nửa phụ thứ nhất, trận không kết thúc ngay. Thay vào đó, hai đội sẽ đá hết 15 phút của nửa phụ 1. Nếu đội đó vẫn duy trì được lợi thế, họ sẽ thắng. Nếu bị gỡ hòa, hai đội tiếp tục đá hiệp 2.
• Mục đích: Cải tiến của “Bàn thắng Vàng”, cho đội bị dẫn bàn cơ hội gỡ hòa.
• Thực tế: Luật này bị coi phức tạp và không giải quyết triệt để vấn đề, nên nhanh chóng bị bãi bỏ.

Sự trở lại của thể thức hiệp phụ truyền thống

Sau những thử nghiệm không thành công, FIFA và IFAB đã quyết định quay trở lại thể thức hiệp phụ truyền thống (đá đủ 30 phút) từ World Cup 2006. Đây là thể thức rõ ràng, công bằng và được áp dụng cho đến ngày nay.

Phân biệt Hiệp phụ, Bù giờ và Luân lưu

Nhiều người xem bóng đá lần đầu thường nhầm lẫn các khái niệm này. Việc hiểu rõ hiệp phụ là gì đòi hỏi chúng ta phải phân biệt rạch ròi nó với các thuật ngữ liên quan.

Extra time vs Bù giờ (Stoppage time/Added time)

Bù giờ: Khoảng thời gian được cộng thêm vào cuối mỗi hiệp đấu chính hoặc cuối mỗi nửa phụ. Thời gian này dùng để bù đắp cho những gián đoạn trong trận (chấn thương, thay người, VAR, ăn mừng…). Bù giờ là một phần của 90 phút chính thức (hoặc 30 phút hiệp phụ).

Nửa phụ: Là hai nửa hoàn toàn riêng biệt (mỗi nửa 15 phút), chỉ diễn ra sau khi 90 phút chính thức (đã bao gồm bù giờ) kết thúc với tỷ số hòa.

Extra time vs. Luân lưu (Penalty Shoot-out)

Đây là hai giai đoạn nối tiếp nhau (nếu cần) khi cần quan tâm đến hiệp phụ là gì.

• Kết thúc 90 phút chính thức: Nếu hòa, hai đội đá thêm nửa phụ.
• Kết thúc 30 phút nửa phụ: Nếu vẫn hòa, hai đội mới bước vào loạt Luân lưu.
• Extra time vẫn là một phần của “trận đấu” (play) với 11 cầu thủ mỗi bên. Luân lưu được hiểu như một hình thức “thi đấu” riêng biệt để xác định người thắng cuộc khi trận đã kết thúc với tỷ số hòa.

Kết luận

Hiệp phụ là gì, thì đó không chỉ là 30 phút thi đấu thêm giờ. Đó là một màn tra tấn thể lực, một cuộc đấu trí cân não trong bóng đá. Qua bài viết của kèo nhà cái, chúng ta đã hiểu rõ về hiệp phụ, từ đó giúp chúng ta thêm trân trọng nỗ lực của các cầu thủ.